Zmiany w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnychUstawą z dnia 06.11.2008 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 209, poz. 1316) wprowadzono m.in. szereg zmian przepisów dotyczących podatku dochodowego od osób prawnych.
Nowe regulacje w tym zakresie weszły w życie od 1 stycznia 2009 roku i mają zastosowanie do dochodów osiągniętych od tej daty. Podatnicy, u których rok podatkowy jest inny niż rok kalendarzowy i rozpoczął się przed 1 stycznia 2009 r., będą stosować przepisy dotychczasowe do końca rozpoczętego w 2008 roku podatkowego. Zmiany będą zobowiązani zatem uwzględniać od początku kolejnego roku podatkowego.
Ustawa zawiera również regulacje, które zaczną obowiązywać od 1 stycznia 2010 r. Dotyczą one odprowadzania zaliczek miesięcznych (kwartalnych) na podatek - następuje likwidacja podwójnej zaliczki uiszczanej w ostatnim miesiącu (kwartale) roku podatkowego.

Do najistotniejszych zmian w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych wprowadzonych ustawą należy zaliczyć:

1. opodatkowanie ryczałtem niepodzielonego zysku w spółkach kapitałowych przekształcanych w osobowe
Zgodnie ze znowelizowanym art. 10 updop dochodem z udziału w zyskach osób prawnych jest również wartość niepodzielonych zysków w spółkach kapitałowych w przypadku przekształcenia tych spółek w spółki osobowe (art. 10 ust. 1 pkt 8 updop). Zatem przekształcenie spółki kapitałowej w spółkę osobową spowoduje po stronie wspólników przekształcanej spółki powstanie obowiązku podatkowego (konieczność zapłaty podatku) od niepodzielonego zysku spółki kapitałowej.
Dochód należy ustalić na dzień przekształcenia. Spółka powstała w wyniku przekształcenia obowiązana jest jako płatnik wpłacić podatek w terminie do 7 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał dochód. Podatek ten podlega wpłacie do urzędu skarbowego właściwego według siedziby podatnika (art. 26 ust. 6 updop).
Przed terminem płatności podatnik jest zobowiązany przekazać płatnikowi kwotę należnego podatku.

2. zrezygnowanie z ustalania przychodu z nieruchomości udostępnionych bezpłatnie w całości lub w części do używania innym podmiotom
W wyniku skreślenia art. 13 updop ustawodawca zrezygnował z ustalania przychodu z nieruchomości udostępnionych nieodpłatnie w całości lub w części do używania innym osobom prawnym i fizycznym oraz jednostkom organizacyjnym niemającym osobowości prawnej, tj. z ustalania przychodu z tytułu nieodpłatnego użyczenia. Dotychczas użyczający deklarował przychód w wysokości czynszu, jaki byłby mu należny, gdyby wynajął nieruchomość na wolnym rynku.
Jednocześnie zgodnie z nowymi regulacjami nie można zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów amortyzacji od nieruchomości za miesiące, w których oddana była ona do nieodpłatnego używania (zmiana art. 1b ust. 1 pkt 63 lit. c).
Skutek podatkowy związany z nieodpłatnym używaniem nieruchomości będzie natomiast w dalszym ciągu istniał u podatnika korzystającego nieodpłatnie z nieruchomości jako przychód z tytułu nieodpłatnych świadczeń.

3. uregulowanie skutków podatkowych związanych z kredytami (pożyczkami) waloryzowanymi kursem waluty obcej
W wyniku dodania art. 12 ust. 1 pkt 10 do ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz zmiany art. 16 ust. 1 pkt 10 lit a) ustawy uregulowano, iż przy pożyczkach (kredytach) waloryzowanych kursem waluty obcej, dodatnia różnica pomiędzy zwracaną a otrzymaną (udzieloną) kwotą pożyczki (kredytu) stanowić będzie dla pożyczkobiorcy (kredytobiorcy) koszt podatkowy, a dla pożyczkodawcy (kredytodawcy) przychód, natomiast ujemna różnica takich kwot oznaczać będzie, iż pożyczkobiorca (kredytobiorca) uzyskał przychód podatkowy, a pożyczkodawca (kredytodawca) koszt podatkowy.
Wynikająca z nowelizacji zmiana ma na celu usunięcie różnic występujących w przypadkach udzielenia kredytu w walucie obcej a udzieleniem kredytu w złotych z klauzulą waloryzacyjną. Od 1 stycznia 2009 roku przedsiębiorcy rozliczają transakcje związane z kredytami w złotych z klauzulą waloryzacyjną na takich samych zasadach, jak podatnicy, którzy zaciągnęły kredyty walutowe.

4. uznanie za koszty podatkowe poniesionych kosztów zaniechanych inwestycji
W art. 16 ust. 1 skreślony został pkt 41 dotyczący zaniechanych inwestycji. Wydatki te podlegają obecnie zaliczeniu do kosztów uzyskania przychodów w dacie zbycia inwestycji lub ich likwidacji (dodany art. 15 ust. 4f updop).

5. określenie innego momentu zaliczania do kosztów uzyskania przychodów wynagrodzeń i składek na ubezpieczenie społeczne
Wprowadzona zmiana dotyczy zasad rozliczania kosztów wynagrodzeń pracowników, składek na ubezpieczenie społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych - z metody kasowej na metodę memoriałową - art. 15 ust. 4g i 4h ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Przed zmianami koszty wynagrodzeń i składek na ubezpieczenie społeczne podlegały podatkowej kwalifikacji w oparciu o zasadę kasową - wydatki były bezwarunkowo kosztem podatkowym w dacie ich wypłaty (postawienia do dyspozycji) lub opłacenia (art. 16 ust. 1 pkt 57 i 57a updop). Po zmianach grupa tych kosztów podlegać będzie zaliczeniu do kosztów podatkowych w miesiącu, za który są należne (np. wynagrodzenia wypłacone za styczeń w lutym będą kosztem podatkowym stycznia). Analogiczna reguła będzie dotyczyć składek na ubezpieczenie społeczne. Warunkiem skorzystania z memoriałowego rozliczenia tych wydatków będzie terminowa wypłata wynagrodzenia czy opłacenia składki. W przypadku nie dotrzymania terminów wydatki podlegają rozliczeniu na dotychczasowych zasadach, a więc dopiero po ich wypłaceniu.

6. nowelizację uregulowań dotyczących przekazywanych darowizn
Zgodnie z nowym brzmieniem art. 16 ust. 1 pkt 14 ustawy kosztami uzyskania przychodów stają się darowizny produktów spożywczych (z wyjątkiem napojów alkoholowych) przekazane na rzecz organizacji pożytku publicznego na cele działalności charytatywnej prowadzonej przez te organizacje. Darowizny te uwzględniane są w kosztach uzyskania przychodów wg kosztu wytworzenia lub ceny nabycia.
Jeżeli przedsiębiorca zaliczy wartość podarowanej żywności w koszty uzyskania przychodów nie będzie mógł na mocy dodanego art. 18 ust. 1 k zaliczyć jej wartości do darowizn, które podlegają zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 1 odliczeniu od dochodu.
Ustawą z dnia 06.11.2008 r. znowelizowano również art. 18 ust. 1 b updop. Zgodnie z obecnym brzmieniem przepisu jeżeli przedmiot darowizny jest opodatkowany podatkiem VAT za kwotę darowizny uważa się wartość towaru wraz z tym podatkiem, w części przekraczającej kwotę podatku naliczonego, którą podatnik ma prawo odliczyć zgodnie z przepisami o VAT z tytułu dokonania tej darowizny.
Wcześniej, gdy przedmiotem darowizny były towary podlegające VAT, za kwotę darowizny uważano wartość towaru uwzględniającą należny podatek od towarów i usług.

7. zmiany w amortyzacji
Nowelizacja art. 16 d ust. 2 oraz art. 16h ust. 1 pkt 4 ustawy jednoznacznie rozstrzyga kwestię ujmowania w kosztach uzyskania przychodów odpisów amortyzacyjnych od ujawnionych wartości niematerialnych i prawnych. Tak jak w przypadku środków trwałych odpisy te stają się kosztami uzyskania przychodów począwszy od miesiąca następującego po miesiącu w którym wartości te zostały wprowadzone do ewidencji środków trwałych.
Nowelizacja ustawy wprowadziła również zmiany w sposobie naliczania odsetek w przypadku korekty kosztów związanych ze zmianą przeznaczenia składnika majątku ze względu na przewidywany okres jego używania.
Podatnik nabywając składnik majątku, który zamierza używać go przez okres krótszy niż rok, może zaliczyć jego wartość bezpośrednio w koszty. Jeżeli jednak taki składnik majątku będzie używany dłużej niż rok należy skorygować koszty uzyskania przychodów i wpłacić do urzędu skarbowego odsetki. Zgodnie ze znowelizowanym art. 16e ust. 1 updop odsetki te ustala się wg stawki odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych, a nie jak wcześniej wg stawki 0,1 % za każdy dzień.

Pozostałe zmiany wprowadzone przedmiotową nowelizacją w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych dotyczą:

a) podmiotów powiązanych
Nowelizacja art. 11 poprzez dodanie ust. 8b-8d updop wprowadza możliwość korekty dochodów polskiego podatnika powiązanego z podmiotem zagranicznym, jeśli dochody polskiego podatnika będą włączone do dochodów podmiotu zagranicznego i opodatkowane za granicą. Zatem korekta będzie możliwa pod warunkiem że jest ona przewidziana w umowie międzynarodowej między Polską a krajem siedziby podmiotu zagranicznego.
Powyższa regulacja będzie miała zastosowanie odpowiednio do podmiotu zagranicznego posiadającego w Polsce zakład. Zmiana ma na celu wyeliminowanie podwójnego opodatkowania w przypadku korekty zysków podmiotów powiązanych z różnych państw.
Szczegółowe regulacje oraz sposób i tryb dokonywania korekty zostaną określone w rozporządzeniu.

b) wyłączeń z kosztów uzyskania przychodów
Zawarty w art. 16 ustawy katalog pozycji wyłączonych z kosztów uzyskania przychodów został rozszerzony o pkt 66, w myśl którego za koszty uzyskania przychodów nie uważa się wydatków oraz wartość rzeczy, usług lub praw, wynikające z czynności, które nie mogą być przedmiotem prawnie skutecznej umowy.

c) zwolnień podatkowych związanych z prowadzoną działalnością statutową
Rozszerzeniu uległ wykaz podmiotów korzystających ze zwolnienia określonego w art. 17 ust. 1 pkt 39.
Zakres zwolnień został rozszerzony o dochody:
- izb gospodarczych,
- organizacji samorządu gospodarczego rzemiosła,
- spółdzielczych związków rewizyjnych
działających na podstawie odrębnych ustaw - w części przeznaczonej na cele statutowe, z wyłączeniem działalności gospodarczej.

d) odsetek od obligacji
Do art. 17 ust. 1 dodano pkt 50, z którego wynika, iż zwolnione z opodatkowania będą odsetki lub dyskonto od emitowanych przez Skarb Państwa obligacji oferowanych na rynkach zagranicznych oraz dochody z odpłatnego zbycia tych obligacji uzyskiwane przez podmioty zagraniczne.


Opracowanie ma charakter informacyjny i nie stanowi wykładni prawa.  Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych